توسعه اقتصادی چیست و شاخص های آن کدامند؟

  • admin
  • ۳۱ فروردین ۱۴۰۰

توسعه اقتصادی براساس مطالعات و بررسی‌های صورت گرفته، درواقع فرآیندی است که در آن رفاه اقتصادی و کیفیت زندگی یک ملت، منطقه، جامعه یا یک فرد مطرح است و به موجب آن اقتصادهای ملی ساده و کم درآمد به اقتصادهای صنعتی مدرن تبدیل می‌شوند؛ این اصطلاح به‌طور مکرر در قرن‌های بیست و بیست و یک استفاده می‌شده، اما این مفهوم از قدمت بیشتری در غرب برخوردار بوده است؛ اگرچه اصطلاح رشد اقتصادی گاهی به‌عنوان واژه مترادف برای توسعه اقتصادی مورد استفاده قرار می‌گیرد، اما جایز است که این اصطلاح را در حالت کلی پدیده‌ای بدانیم که درباره بهره‌روی بازار و افزایش تولید ناخالص ملی و همچنین توصیف معقوله تغییر در اقتصاد یک کشور که شامل بهبودهای کمی و کیفی است، به‌کار می‌رود؛ در حالی که توسعه اقتصادی که معانی مختلفی برای افراد متفاوت دارد، یک مداخله سیاسی با هدف بهبود رفاه مردم است. در روند تغییر، تحول و رشد اقتصادی، چگونگی روند تبدیل اقتصاد ابتدایی و ضعیف به اقتصادی پیشرفته و نسبتاً مرفه مشخص و از آنجاکه این موضوع برای کشورهای توسعه‌نیافته از اهمیت اساسی‌تری برخوردار است، مباحث اقتصادی در این کشورها مورد بحث قرار می‌گیرد.

همانطور که مشخص است، در این مطلب قصد صحبت درباره رشد و توسعه اقتصادی داریم؛ درصورتی‌که به این موضوع علاقه‌مندید، با ادامه این مقاله با سایت rakebi.ir همراه باشید.

توسعه اقتصادی

همانطور که در ابتدای مطلب اندکی به توسعه یا رشد اقتصادی اشاره داشتیم، در این بخش نیز باید به بیان ساده‌تری بگوییم توسعه یا رشد اقتصادی باعث ایجاد ثروتی می‌شود که منافع جامعه از آن حاصل می‌گردد؛ به بیان دیگر در یک مقیاس وسیع، می‌توان گفت که هر چیزی که جامعه برای پرورش و ایجاد یک اقتصاد سالم انجام می‌دهد، می‌تواند تحت‌تاثیر توسعه اقتصادی قرار گیرد.

از منظر عمومی، توسعه اقتصادی محلی شامل تخصیص منابع محدود، زمین، کار، پارلمان و کارآفرینی به‌شیوه‌ای است که تاثیر مثبتی بر سطح فعالیت تجاری، اشتغال، الگوهای توزیع درآمد و پرداخت بدهی دارد. این فرآیند مداخله عمدی در رشد اقتصادی طبیعی از طریق ساده‌تر یا جذاب‌تر کردن آن است. امروزه، جوامع مختلف در مورد آنچه که می‌توانند برای ترویج ثبات مالی و توسعه اقتصادی بیشتر انجام دهند، توجه ویژه دارند.

توسعه اقتصادی در واقع تلاشی منحصربه‌فرد و به‌صورت هماهنگ است که در راستای بخشی از یک شهر یا یک محدوده در جهت سرمایه‌گذاری در آن است که این امر فرصت‌هایی را ایجاد می‌کند که می‌تواند منجر به رشد اقتصادی پایدار شود. رشد اقتصادی پایدار می‌تواند امکان درآمد کافی برای نیروی کار، فرصت‌های تجاری سودآور برای کارفرمایان و درآمده‌ای مالیاتی برای حفظ یک زیرساخت برای حمایت از این رشد مداوم فراهم کند.

براساس تعاریفی که از توسعه اقتصادی در فوق داشتیم مهم است که بدانیم که این فرایند، هم‌معنای توسعه اجتماعی نیست؛ توسعه اجتماعی فرایندی است که در طی آن مکانی ایجاد می‌شود که در آن امکان زندگی و کار بهتر فراهم می‌گردد؛ درحالی‌که توسعه اقتصادی معنای کاملاً متفاوتی دارد و صرفاً خلق ثروتی است که در آن منافع اجتماعی ایجاد می‌شود.

سه روش افزایش توسعه اقتصادی

  1. حفظ، نگهداری و توسعه کسب‌و‌کار مجود
  2. ایجاد کسب‌وکار جدید
  3. تشویق و توجه ویژه به رشد کسب‌وکار‌های جدید
شاخص‌های-توسعه-اقتصادی
شاخص‌های توسعه اقتصادی

شاخص‌های توسعه اقتصادی

  • شاخص درآمد سرانه
  • شاخص برابری قدرت خرید
  • شاخص درآمد پایدار
  • شاخص ترکیبی توسعه
  • شاخص توسعه انسانی
  • حضور فعال زنان در عرصه اجتماعی، فرهنگی و سیاسی

شاخص درآمد سرانه

زمانی که درآمد ملی یک کشور بر (تولید ناخالص داخلی ارزش کل کالاها و خدمات تولید شده توسط یک کشور در یک سال) بر جمعیت آن تقسیم گردد، درآمد سرانه حاصل می‌شود. این شاخص ارتباط مستقیمی با پیشرفت کشور دارد، از این‌رو هرچه کشوری پیشرفته‌تر باشد، شاخص مذکور در مقایسه با میزان توسعه آن کشور متفاوت خواهد بود.

شاخص-برابری-قدرت-خرید
شاخص برابری قدرت خرید

شاخص برابری قدرت خرید

همانطور که گفته شد شاخص درآمد سرانه که از شاخص‌های توسعه اقتصادی بود، از محاسبه تولید ناخالص داخلی ارزش کل کالاها و خدمات تولید شده توسط یک کشور در یک سال بدست می‌آید؛ زمانی که صحبت از تفاوت بین محصولات و خدمات هر کشوری به‌میان می‌آید، شاخص دیگری از شاخص‌های توسعه اقتصادی تحت ‌عنوان شاخص برابری قدرت خرید، خود را نمایان می‌کند؛ در این شاخص با درنظر گرفتن مجموعه‌‍ای از قیمت‌های حاکم در یک کشور، ساختار اقتصادی کشورهای مختلف (قیمت تمام کالاهای تولیدشده در سایر کشورها) محاسبه و ارزیابی می‌گردد.

شاخص درآمد پایدار

شاخص درآمد پایدار از دیگر شاخص‌های توسعه اقتصادی است که در محاسبه آن، هزینه‌های زیست‌محیطی ناشی از تولید، رشد یا توسعه اقتصادی درنظر گرفته می‌شود و در حساب‌های ملی به ‌عنوان راهی برای بهبود منابع یا خسارت و از همه مهم‌تر توسعه پایدار جامعه منظور می‌گردد.

شاخص ترکیبی توسعه

قدمت شاخص ترکیبی توسعه به سال ۱۹۸۰ باز می‌گردد که توسط برخی از اقتصاددان‌ها معرفی شده است؛ آنان این شاخص را که شامل چند شاخص اصلی و چند زیر شاخه است، معرفی کردند تا جایگزین شاخص انفرادی برای اندازه گیری و مقایسه توسعه اقتصادی بین کشورها باشد.

شاخص-توسعه-انسانی
شاخص توسعه انسانی

شاخص توسعه انسانی

معرفی این شاخص در سال ۱۹۹۱ توسط سازمان ملل متحد انجام گرفت که آن از طریق شاخص‌های ذیل محاسبه می‌گردد:

  • درآمد سرانه واقعی
  • امید به زندگی
  • میزان دسترسی به آموزش براساس نرخ با سوادی افرادی که به مدرسه رفته‌اند

حضور فعال زنان در عرصه‌های اجتماعی، فرهنگی و سیاسی

افزایش حضور فعال زنان در عرصه‌های اجتماعی، فرهنگی و سیاسی باعث توسعه جامعه می‌شود؛ بدیهی است که در جوامع توسعه نیافته تعداد بسیاری از زنان، خانه‌دار هستند و حتی هیچ فعالیتی را در خانه انجام نمی‌دهند؛ بدین ترتیب به‌جرأت می‌توان گفت نیروی انسانی در این جوامع به نصف میزان نیرو انسانی کشورهای توسعه یافته کاهش یافته است.

استقلال ملی

استقلال ملی همانطور که از واژه آن پیداست، کشور دارای یک چهارچوب است که دولت یک کشور به‌واسطه آن نفوذناپذیر است و در تصمیمات خود از سایر دولت‌ها تاثیر نمی‌پذیرد.

نظرات کاربران
دیدگاه خود را بیان کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.